Restaurant ‘Het Bosch’

DREISSEN architecten & JagerJanssen architecten BNA

Kruislaaghout, Lignoforce DVW-verbinding, prefabricage, gelamineerde spanten en kolommen, Plato, momentvast, snelle montage, lichte constructie, warme sfeer, natuurlijke uitstraling, prettige akoestiek, Kaufmann

Het betreft de vervangende nieuwbouw van restaurant Het Bosch aan De Nieuwe Meer in Amsterdam. Het restaurant is gebouwd aan de kop van de pier van Jachthaven Het Bosch, en wel bóven het water.

De vernieuwing zit in de combinatie van volledig geprefabcriceerde, momentvaste houten constructie d.m.v. houten portaalspanten en (een raamwerk van) gelamineerde houten liggers, met vloeren, wanden en daken van kruislaaghout. Het restaurant heeft dus géén stabiliteitskern of andersoortige (toegevoegde) stabiliteitselementen nodig. Het is, als het ware, een zelfdragende en in zichzelf stabiele ‘carrosserie’. De momentvaste verbindingen tussen de spanten en kolommen zijn uitgevoerd d.m.v. een voorgespannen Ligno-Force DVW-verbinding. Deze kan hoge stuikspanningen weerstaan en is plastisch te vervormen. Lignostone ontwikkelde deze verbindingstechniek in samenwerking met de TU-Delft.

Restaurant ‘Het Bosch’

Omschrijving
Een ingenieuze, monumentvaste houtconstructie ligt ten grondslag aan panoramisch restaurant Het Bosch, met botenhuis en penthouse. Gekozen is voor een constructie waarbij gelamineerd vuren portaalspanten zijn gecombineerd met bouwwanden en vloeren van PEFC-gecertificeerd kruislaaghout. De voornaamste ingrediënten: kruislaaghout, gelamineerd vuren spanten en Lignoforce DVW/Lignostone, geraffineerd gecombineerd met staal.
Lignostone ontwikkelde in samenwerking met de TU-Delft de verbindingstechniek Ligno-Force. Deze kan hoge stuikspanningen weerstaan en is plastisch te vervormen.
Op de (gelamineerde) ligger wordt op elk knooppunt van de verbinding een stuk versterkingsmateriaal verlijmd van het type Lignostone DVW. Dit om het splijten van het (gelamineerde) hout te voorkomen. Na jarenlang onderzoek aan de TU Delft is geconcludeerd dat het materiaal Lignostone DVW uitstekend voldoet aan de specificaties die voor deze toepassing noodzakelijk zijn. De krachten in de gerealiseerde verbinding worden opgevangen door het Lignostone DVW en via dit materiaal verspreid over het lijmoppervlak. Hierna worden de krachten geleidelijk overgebracht op het (gelamineerde) hout.

Knelpunten die door de vernieuwing zijn verbeterd of opgelost
Het restaurant is op een betonnen ‘tafel’, ca. 2,5 m. boven het water gebouwd. Zo konden eronder zes ligplaatsen voor sloepen gerealiseerd worden. Daartoe was het een eis dat er zo weinig mogelijk obstakels zouden zijn (alleen die acht buispalen dus). De constructie van het restaurant zelf moest licht zijn, snel te monteren (i.v.m. derving inkomsten restaurant tijdens de bouw), open plattegronden opleveren en een eigen sfeer uitstralen. Aan die specifieke eisen kon, door genoemde constructie, worden voldaan. Door gebruik te maken van de Ligno-Force verbinding is het mogelijk geworden om de gehele draagconstructie uit te voeren in hout.

Redenen waarom het onderwerp de concurrentiepositie van hout of houtproducten verbetert
De tijdswinst van het bouwen met volledig geprefabriceerde houten wand-, vloer- en dakdelen maakt het gebruik van deze houtproducten concurrerend. Daarnaast is het aantrekkelijk dat de kwaliteit van het product beter te waarborgen is, omdat alle elementen, onder goede condities, in de fabriek geproduceerd worden. De Ligno-Force verbinding maakt het mogelijk dat de kolommen en liggers in hout kunnen worden uitgevoerd, waar dit voorheen in staal had gemoeten.

Inschatting van de toename van het houtgebruik ten gevolge van de vernieuwing
Door ruime aandacht aan dit soort projecten te geven (d.m.v. publicaties en bv. deze prijsvraag) zal het gebruik wellicht toenemen. Dit, omdat architecten en gebruikers hierdoor geïnspireerd worden.

Mate waarin de vernieuwing bijdraagt aan duurzaam bouwen
Door efficiënter te ontwerpen en te bouwen zal er minder energie verbruikt worden. Mits goed voorbereid, is de tijdswinst tijdens de bouw aanzienlijk. Er is minder (verschillend) materiaal nodig, dus minder transportbewegingen, en het geringe onderhoud (bv. géén schilderwerk) is óók heel aantrekkelijk en duurzaam. Omdat het restaurant een openbaar toegankelijke plek is, kan het publiek dagelijks profiteren van de positieve eigenschappen van hout: een prettige akoestiek, opslag van CO2, een natuurlijke uitstraling en een hoog afwerkingsniveau.

Wanneer heeft de ontwikkeling plaatsgevonden?
De bouw van het restaurant heeft plaatsgevonden in de 2e helft 2010 en is, inclusief de totale inrichting van het penthouse en de botenloods, opgeleverd begin 2011.

Waar is de vernieuwing toegepast en/of verkrijgbaar?
www.mm-kaufmann.com
www.lignostone.com

Motivatie

vormgeving
Van meet af aan heeft hout als bouwmateriaal voor de vervangende nieuwbouw van restaurant Het Bosch centraal gestaan, zowel voor het interieur als het exterieur. Vanwege de ligging aan een sloepenhaven is in vormgeving aansluiting gezocht bij de karakteristieke houten loodsen die het gebied kenmerken. De precieze vorm van het gebouw is bedacht ten gevolge van enkele strakke randvoorwaarden. Zo lag een maximale nokhoogte van 9 meter vast en was een dakhelling van 15 verplicht. De door de opdrachtgever gewenste stapeling van botenhuis, restaurant en penthouse paste daar qua hoogte normaliter niet in. Door een slimme vondst is dat toch gelukt: in plaats van één enkel zadeldak is gekozen voor drie kleinere nokken op rij aan de havenzijde, waardoor de goothoogte omhoog kon worden gebracht. De nokken dicteren een reeks driehoekige houten dakschilden die zich geleidelijk uitstrekken tot een enkele horizontale lijst aan De Nieuwe Meer zijde. Het aantal nokken valt samen met de structuur van het gebouw en de daarmee gepaard gaande constructieve velden.
In het interieur is er voor gekozen om de gelamineerd vuren spanten, de Ligno-Force DVW momentvaste verbindingen en de kruislaaghouten vloer- en wandelementen in het zicht te laten. Zo profiteert de bezoeker maximaal van de positieve eigenschappen van het materiaal hout: er heerst een prettige sfeer, de akoestiek is bijzonder aangenaam, het heeft een natuurlijke uitstraling en een hoog afwerkingsniveau.
Het exterieur zoekt met name aan de havenzijde aansluiting bij de omliggende karakteristieke bebouwing. De buitenzijde is bekleed met verticale delen van zwart geïmpregneerd FSC-gecertificeerd Plato hout. De oppervlakte is met opzet gelaten zoals de delen het Platoniseer-proces verlaten, om zo de oorsprong van het product inzichtelijk te maken. Wie goed kijkt ziet op onregelmatige afstand nog de afdrukken terug van de latten waarop de delen te drogen hebben gelegen.

kwaliteit
Een van de redenen om voor kruislaaghouten vloer en wandelementen te kiezen is de uitstekende oppervlakte kwaliteit van het product, waardoor het mogelijk is om ruwbouw en afbouw te integreren. Mede ingegeven door de beperkte bouwtijd, maar ook door de sfeer en uitstraling van het materiaal. Dit onderscheidt zich van andere prefab-braches, met een zeer menselijk gebouw als resultaat.
Het spreekt voor zich dat de toegepaste geveldelen FSC-gecertificeerd zijn, het kruislaaghout zelfs PEFC-gecertificeerd.

duurzaamheid
Door de kwaliteiten van het materiaal hout integraal toe te passen in de architectuur van het gebouw zijn de drie pijlers van het begrip duurzaamheid ‘people’, ‘planet’ en ‘profit’ in een uitstekende balans:
peoplehout is tijdloos, zorgt voor een goede akoestiek, een warme menselijke uitstraling, ‘ademt’, heeft een aangename geur en stoot geen schadelijke stoffen uit in het interieur.
planetals boom is hout onderdeel van de natuur, slaat het CO2 op waardoor het de aanwezigheid van broeikasgassen in de atmosfeer vermindert.
profitkorte bouwtijd, dus minimale inkomstenderving. Integrale aanpak van draagconstructie, wanden, vloeren levert vanwege de hoogwaardige eigenschappen van hout een besparing op, juist ook op de lange termijn.

imagoversterking van de branche
De innovatieve toepassing van de momentvaste Ligno-Force verbinding in combinatie met de kruislaaghouten vloer-, wand- en plafondelementen maakt het technisch mogelijk om hout in al zijn facetten integraal onderdeel te maken van de architectuur.
Voor het positieve imago en de bekendheid van houtbouw in Nederland is het geweldig dat er op zo’n prachtige prominente plek in de hoofdstad, nabij luchthaven Schiphol en zakendistrict de Zuid-as zo’n visitekaartje is verrezen dat grotendeels publiek toegankelijk is. Het restaurant loopt fantastisch en is dan ook vrijwel dakelijks goed gevuld met culinaire gasten, die tijdens een ontspannen lunch of diner uitgebreid de tijd hebben om het alom aanwezige hout op zich te laten inwerken. Al met al een positieve totaalervaring!

Korte omschrijving activiteiten inschrijver
De twee samenwerkende architectenbureaus verzorgen het ontwerp, de uitwerking en begeleiding van nieuwbouw- en renovatieprojecten.

Websites: www.dreissenarchitecten.nl  www.jagerjanssen.nl

Premium Drupal Themes by Adaptivethemes