Longstay tbs Zeeland

Utiliteitsbouw

Rijksgebouwendienst Architecten

FPC de Pompe stichting

WBC

Min. Van Justitie / Pompestichting

Jules van Vark

Rijksgebouwendienst

Pompestichting

Longstay tbs Zeeland

Omschrijving
Op het terrein van de voormalige jeugdinrichting ‘de Corridor’ in het dorp Zeeland, is een nieuwe vestiging voor forensiche psychiatrie van de Pompestichting gevestigd. Hiervoor zijn de bestaande woonunits gesloopt, een aantal werk- en onderwijsgebouwen gerenoveerd en een nieuw woongebouw voor 88 patiënten (86 zit-/slaapkamers en 2 minder valide zit-/slaapkamers) gerealiseerd. Het betreft een zogenaamde longstay-inrichting, een vorm van tbs waarin moeilijk behandelbare patiënten (met longstay indicatie) niet meer actief op repatriëring in de maatschappij worden voorbereid.

De wetenschap dat patiënten hier in principe levenslang ingesloten kunnen blijven, vormt de morele conditie waarop we in de architectuur functioneel en visueel een reactie hebben willen geven.

Het programma van eisen voor een tbs kliniek, geschreven door DJI, is uitgangspunt voor de nieuwbouw in Zeeland. Bovendien kwam de opgave tot nieuwbouw in een tijd dat de tbs-behandeling vanwege een aantal ontsnappingen onder druk stond en er vanuit de publieke opinie een nadruk op het justitiële aspect werd verlangd.

Tegelijkertijd wordt de zogenaamde longstay-afdeling vanuit de Pompestichting nadrukkelijk beschouwd als een inrichting waar mensen beschermd wonen en niet als ‘gevangene’ worden behandeld. Het programma van eisen sluit niet geheel aan op een verblijf van patiënten voor lange, lange tijd.

De opgave voor het ontwerpteam was om, via een geintegreerd ontwerpproces, een balans te vinden binnen deze complexe mix van uitgangspunten.
Mede door de ambitie van de Pompestichting en DJI is het mogelijk geworden om op belangrijke onderdelen het programma van eisen aan te passen. De belangrijkste wijzigingen zijn gericht op de patiëntenkamer. Zo zijn de zit-/slaapkamers vergroot van 12m2 naar 17m2. Bovendien is aan elke patiëntenkamer een eigen buitenruimte toegevoegd. Door intelligent om te gaan met de eisen en de materiële invulling daarvan, bleek het mogelijk in een context van veiligheid, brandveiligheid, toezicht en controle, juist veel openheid en een vriendelijke vormgeving aan het justitiële complex mee te geven.

Duidelijk is dat dit voor het welzijn van de bewoners een enorme kwaliteitsverbetering betekent.

Motivatie
Justitiële complexen zijn vaak vormgegeven met veel kaal beton, stalen deuren, kleine ramen en traliewerk. Het ontwerp voor de TBS kliniek in Zeeland laat zien dat een intelligente omgang met gebouwvorm en een goede kennis van materiaaleigenschappen ervoor zorgt dat óók gevangenissen grotendeels met houtskeletbouw kunnen worden gerealiseerd. Het brede palet aan houtsoorten en houtbewerkingen dat door de industrie wordt aangeboden is maximaal benut om de in de regel harde vormgeving van justitiële inrichtingen en de zware vereisten om te vormen naar de transparante, lichte, vriendelijke en kwalitatieve woonomgeving die werd gewenst. Kwaliteit zonder in te boeten op veiligheid.

Hout is veilig
Twee belangrijke ontwerpbeslissingen hebben ruimte gecreëerd voor volledig in houtskeletbouw opgetrokken gevels.
- Aan de celgevels is een betonnen omkaderd balkon toegevoegd, de beveiligingsgrens verplaatst zo naar een zorgvuldig vormgegeven stalen traliewerk. De oorspronkelijke gevel verliest haar uitbraakpreventieve functie en kan daardoor in houtskeletbouw worden uitgevoerd. Een vriendelijker houtskeletbouwgevel met veel grotere raamopeningen dan anders mogelijk zou zijn, is het resultaat.
- Het wooncomplex is opgezet als courgebouw. De luchtplaats wordt als patio dus omringd door gebouw. Een gang die de cellen ontsluit ligt direct aan de gevel van deze patio. Vanuit deze gang kan enkel naar de patio worden gevlucht, ook hier hoeft de gevel dus niet uitbraakpreventief gematerialiseerd te zijn. Ook de patiogevel is volledig van houtskeletbouw. Ook de gang krijgt een prachtige materialisering met Lariks-rabatdelen en grote ramen die een voor een stralend lichte ruimte zorgen.

Hout werkt akoestisch
Door toepassing van betonkernactivering met bodemopslag kan een prettig en energiezuinig binnenklimaat gerealiseerd worden. Bij dergelijke inrichtingen is de hoge binnentemperatuur (in de zomer) vaak een probleem. Betonkernactivering werkt met de convectiewarmte van de betonnen vloeren van het gebouw, verlaagde plafonds kunnen dus niet worden toegepast. Vandaar onze keuze om de binnenwanden van de verkeersruimtes te bekleden met Lariks houten delen. De akoestiek wordt beheerst met open naden in deze wandbetimmering.

Hout is brandwerend
De brandveiligheid van penitentiaire inrichtingen heeft zeker sinds de brand in het complex op Schiphol veel aandacht. De houten wandbekleding werd dan ook met de nodige scepsis ontvangen. Door al het hout binnen te impregneren, is in het hele complex echter een brandvoortplantingsklasse Euroklasse B voor de inrichting gerealiseerd. Daarmee hebben we voor onszelf een scherpere norm gerealiseerd dan het bouwbesluit vereist.

Hout is duurzaam
Het hout van de buitengevels en patiogevels is thermisch gemodificeerd grenen dat erg duurzaam is en weinig onderhoud behoeft. De beits is esthetisch ingezet, het hout rot niet. Al het hout is met FSC-keurmerk geleverd, ook de houten kozijnen van oregon pine.

Hout is kwaliteit
Van binnenuit zijn de gevels veel transparanter en lichter dan bij normale celgevels, er wordt een goede verblijfskwaliteit gerealiseerd. Buiten wordt met het beton en het traliewerk een solide strengheid gematerialiseerd. Het hout van de buitengevel is donker gebeitst grenen, de patiogevel valt juist op door een lichtere tint van hetzelfde hout. De verschillende richtingen waarmee het hout is bevestigd geeft de gevel een subtiele esthetiek.

Binnen zorgt het Larikshout niet alleen voor een goede akoestiek, maar ook voor een zeer bijzonder karakter. De goedkope atmosfeer van verlaagd plafond en gesausde muren is vervangen voor een tijdloze afwerking met details op meubelmakersniveau. De betimmering van Siberisch Lariks is het doorlopende element in het interieur. Spaarzaam gebruikte deuren, zoals de schachtdeuren zijn ‘naadloos’ in de houten betimmering weggewerkt. Alle binnenhoeken zijn van dikker hout en afgerond voor een grotere krasvastheid en een verfijnd beeld.
Het plafond is onbewerkt beton, evenals een aantal wanden. De glanzende crème witte gietvloer vormt een neutrale basis voor de sprekende materialiteit van de wanden en het plafond.

Door met kritische distantie te kijken naar de vereisten van een justitieel complex. Is het gelukt een TBS Longstay met een hoge leefkwaliteit te realiseren. Met de materiaaleigenschappen van de verschillende soorten toegepast hout is het dus zeer wel mogelijk kwaliteit en veiligheid in een penitentiaire inrichting te combineren.

Korte omschrijving activiteiten inschrijver
Rijksdienst: vastgoed, beheer, ontwikkeling en ontwerp van rijksgebouwen.

Website: www.rgd.nl

Premium Drupal Themes by Adaptivethemes